زیستن برای بازگفتن

سینمای عشق،عشق سینما، سینما یا عشق؟

bazgooftan — Sat, 12 Jul 2008 13:22:14 GMT

فیلم "سینما پارادیزو" شاهکاری است در مورد عاشقانه های این جادوی نیمه ی اول قرن گذشته ! نیم قرن اولی که بنا به دیالوگ "آلفردو" در همین فیلم بین دو جنگ جهانی معنا می شد و یا مثل فیلم کوتاه ساخته شده توسط "توتو" هم چون سرخی دریاچه ی خونی که گوساله ها از آن گذر می کردند و سرخی عشق!

سینما پارادیزو نوستالژی ما را بر می انگیزد. نوستالژی که فرا زمانی و فرا مکانی است. حتی در نیمه اول قرن کنونی هزاران کیلومتر دور تر از سیسیل نیز ما را در بر می گیرد.

این فیلم روایت عشق است و کور شدنی دل پذیر از این عشق. آلفردو ی پیر آن چنان عاشق فیلم و آپارات است که نهایتا کور می شود و تو توی جوان آن چنان عاشق دخترک می شود که او هم کور می شود.

سالن سینمای در این فیلم به مثابه ی یک عرصه ی عمومی است که همه گان در آن عاشق می شوند. سالن این سینما مکانی است برای عاشق شدن که البته نهایتا در نیمه یدوم قرن گذشته که دیگر شاید عشق معنای سابق خود را از دست داده است باید فرو ریخته شود تا بهچجایش پارکینگ ساخته شود.

آلفردو نمی خواهد توتوی جوان به سرنوشت او که در راه عشق اش کور شد، دچار شود. در نتیجه از او می خواهد دیگر به شهر کوچک و زیبای شان که عشق اش را در آن یافته باز نگردد و برود و عاشق کارش شود. عاشق سینما!

اما توتو از جوانی تا میان سالی اش نه تنها به خاطر عشق به سینما یش عشق به دخترک را از یاد نمی برد بلکه به قول ماکز در داستان زیبای " خاطرات روسپیان سودازده من" "برای تسکین درد عشق اش به سکس پناه می برد" و هر دفعه که مادرش تماس گرفته است، زنی متفوت گوشی را برداشته است.

این فیلم روایت گر عاشقانه هایی است که برای رسیدن به یکی از آن ها باید از عشق دیگر گذشت. این فیلم سر تا سر برانگیزننده ی تمام نوستالوژی های ماست. هرچند که به طور قطع تجربه ی های گذشته نسل ما در این بازه ی زمانی فعلی و در این مکان هزاران فرسنگ از تجربه ی آنان دور است، اما باز هم نوستالژی ما را بر می انگیزد.

صحنه های اول فیلم که تکه های نگاتیو با به صدا در آمدن زنگ کشیش سانسور می شوند را با صحنه ی آخر فیلم که تمام آن بوسه های عاشقانه که به صورت نگاتیو های بریده بریده به هم وصل شده اند که به عنوان آخرین هدیه آلفردو به توتو است را با هم تداعی کنید، تا بار دیگر لذت این نوستاۀلوژی را درک کنید. نوستالژی که ما را فرا می گیرد و به دور دست ها می برد.

اما این نوستالوژزی از جنسی متفاوت است. نسل ما که کودکی اش را در این تاریخ و این جامعه و گرفتار آمده در مناسبات اش تجربه کرده است. درکودکی مان چیزی نداشته ایم که از دست بدهیم که اکنون حس نوسالژی مان را برانگیزد. ما نوستالوژی گذشته ی از دست رفته مان را در این فیلم نمی جوییم. ما نوستالژی چیزی که هرگز نداشته ایم را در این فیلم می یابیم و این لذت اش را چندین برابر می کند.

سینما پارادیزو با آن موسیقی دل نشین و با آن ریتم آرام و عاشقانه اش ما را به دور دست هایی می برد که هرگز تجربه نکرده ایم. برای همین است که لذت بخش تر می نمایاند. ما را به سالن های سینما یی می برد که زندگی در آن جریان دارد. زندگی که هم چون فیلم ها زیبا است اما ماتجربه اش نکرده ایم. این نوستالژی لذت بخش ترین حسی است که تاکنون از دیدن یک فیلم به من دست داده است و شاید خود دیدن این فیلم برای ام خاطره ای نوستالوژیک شود.

فیلمی که نشان می دهد که بین عشق و سینما یکی را باید برگزید. هر چند من چندان عشق سینما نیستم که در این دو گانه انتخاب گرفتار بیاییم اما به اجبار بین عشق و "خیلی چیز های دیگر" تاکنون آن "خیلی چیز های دیگر" را برگزیده ام اما "شاید وقتی دیگر...." عشق بر گزینم.

زندگی آونگی بین انتظار و کسالت

bazgooftan — Sun, 06 Jul 2008 13:58:18 GMT

زیاد اهل فلسفه و این حرف ها نیستم. چون هم واره می اندیشیدم که فیلسوفان تنها جهان را تفسیر می کنند، اما مسئله بر سر تغییر آن است. اما چند وقتی است چندان به تغییر جهان هم فکر نمی کنم و تنها در تفسیر آن گرفتار آمده ام.

در نتیجه گاهی به یاد شوپنهاور می افتم که فیلسوفی سیاه اندیش بود.

به نظر می رسد اکنون شوپنهاور جواب می دهد. در زمانه ای که زندگی ات تبدیل شده به حس انتظار ارضای میل هایت و بعد از آن حس کسالت از آن!

زندگی ام شده آونگی بین انتظار و کسالت. برای همین کسل تر از آن هستم که این متن را ادامه بدهم و در انتظار پایان این متن هستم.

یک بازی مجازی با دوستان مجازی

bazgooftan — Sun, 29 Jun 2008 14:56:18 GMT

آریای عزیز من را دعوت به یک بازی اینترنتی ـ وبلاگی کرده است. در این بازی باید چند تا از دوستان وبلاگ نویست را معرفی کنی و به وبلاگ شون لینک بدهی همین!

من ترجیح می دم دراین بازی، دوستان وبلاگ نویسی را به بازی وارد کنم که تاکنون ندیدم شان و دوستی ام تنها وبلاگی است با این دوستان!

دراین جا باید دانست که جهان مجازی در شریط کنونی خود وجهی از جهان واقعی است و بعضا مهم تر رفاقت در جهان مجازی نیز بهانازه رفاقت در جهان واقعی لذت بخش است.

اینم از رفقای ما:

م! عزیز که نه تنها وبلاگش که با نام " حیاط خانه ی ما" می نویسدش جالب است. بلکه نظراتش نیز جالب است!

سهیل سجودی گرامی که در شهر زیبای رشت زندگی می کند و از رفقای خوب نادیده ام است و البته چند وقتی است که دچار "دگردیسی" ژرفی هم شده است. شاید فرصتی شود به رشت هم بروم و ببینیم اش امکا فعلا وبلاگش را بخوانید.

کیانا گرامی ! دوست فعلی و هم دانشکده ای سابق ما که البته تا زمانی که ما دانشگاه می رفتیم ایشان را ندیده بودیم !

نمی دانم شاید ورودی بعد از اخراج من باشد؟!؟! اما وبلاگ پر احساس اش و البته کامنت هایش بسیار دوست داشتنی است. کلا در فضای مجازی بسیار دوست داشتنی است.

آن چنان بلند نظر است که همه ی ما را به پرواز کردن تشویق می کند پس " پرواز کن" را نگاهی بیاندازید.

لذت فوتبال در بلاهت آن است

bazgooftan — Mon, 23 Jun 2008 11:38:31 GMT

این چند روز همه جا سخن از فوتبال است. اما هر گاه با اندکی تفکر به فوتبال می نگرم نا خود آگاه یاد آن لطیف ای می افتم که از قول قائم مقام معذول رهبری جمهوری اسلامی نقل می کنند.

گویا شیخ منتظری در نماز جمعه ای در دهه ۶۰ فرموده بودند : " آقایان نفری یک توپ به این بی چاره ها بدهید تا ۲۲ نفر مرد گنده دنبال یک توپ ندوند"

به واقع در این گفته ی ایشان حکمت های فراوانی موج می زنند. چون دقیقا دارد به نکته ی اساسی بازی اشاره می کند. تمام تلاش در بازی تصاحب و مالکیت پیدا کردن به توپ است و این جا توپ به مثابه ی ابژه ای است که ۲۲ نفر سوژه و یا بهتر بگویم میلیون ها سوژه را سر کار گذاشته است. شیخ عزیز راه حل منطقی را یافته است به همه یک توپ بدهید تا حس مالکیت شان ارضا شود.

اما باید دانست که لذت فوتبال در همین بلاهت آمیز بودن آن است. به واقع چرا ما هزاران کیلومتر دور تر برای برد اسپانیا و روسیه خوشحال می شویم برای باخت ایتالیا و هلند ناراحت؟

چرا این همه مطلب در این باره می نویسیم چرا این همه هیجان؟ به نظر می رسد که نباید به دنبال هیچ دلیل منطقی برای این امر گشت که تملام تلاش ها باز هم به جمله حکیمانه شیخ ساده لوح مان باز می گردد در نتیجه همین طوری بدون هیچ دلیل خاصی از فوتبال لذت ببرید.

این جا است که گاهی با خود فکر می کنم که شاید این پست مدرنیست ها هم زیاد چرت و پرت نگفته باشند. فوتبال نشانه هایی از زیستن در عصر پست مدرن را به ما نشان می دهد.

سرمایه داران شرم سار

bazgooftan — Wed, 18 Jun 2008 12:41:18 GMT

زمانه ای نه چندان دور یعنی حدود نیم قرن پیش! در سرزمین ما که هم واره عقب مانده تر از آن بود که خود مفاهیم را بسازد، چون واقعیت هایش را خود نمی ساخت. فوجی از روشنفکران که دل در گرو طبقه ی خاصی داشتند ( آن زمان ها مد آن نبود که خود را فراتر از طبقات بشماریم) سعی و تلاش فراوانی کردند که " فعله" را تبدیل به "کارگر" کنند.

از آن پس "کارگر" بودن افتخار بود نه شرم ساری!

در آن زمان طبقه کارگر به وجود آمد. البته در حوزه مفاهیم! اکنون زمانه عوض شده فوجی از روشنفکران که به ظاهر به طبقه خاصی تعلق ندارند. ( اصلا کلاس شان بالاتر از این طبقه بندی ها است) سعی و تلاش دارند که مفهوم "سرمایه دار" را تبدیل به " کار آفرین" و البته " کارگزار" کنند.

این جا است که سرمایه دار سابق و کارگزار کنونی از موقعیت خود شرم سار است. برخلاف فعله سابق و کارگر امروزی که باید به موقعیت خود افتخار می کند یا لاقل می کرد! چون او و کارش است که پدید آورنده ی همه چیز است و این امر آن چنان قوت گرفته که حتی سرمایه دارن را واردار کرده است برای هویت یابی شان به مفهوم کار چنگ زنند!

مجرمان واقعی چه کسانی اند؟

bazgooftan — Sun, 15 Jun 2008 14:25:42 GMT

باز هم داستان تکراری طرح به اصطلاح ارتقای امنیت اجتماعی! باز هم شخصی ترین امور زندگی انسان ها توسط قدرت مسلط مورد تعرض قرار می گیرد.

اما دراین میان نکته ی جالب عمل کرد رسانه ای حاکمان است. باید به دقت آن را بررسی کرد. به نظر می رسد که آنان برای ایجاد رعب و وحشت نیاز به رسانه ای کردن این موضوع نیز دارند. اما در این میان نکات حاشیه ای در نوع رسانه ای شدن این قبیل اعمال رعب بر انگیز جالب توجه است.

مثلا در سری عکس هایی که خبر گزاری فارس با عنوان "طرح جديد برخورد با بدحجابي در تهران" منتشر کرده بر خلاف عرف معمول و جهانی ژورنالیسم به جای آن که چهره به اصطلاح متهمان را که (در این جا حتما کسانی است که آزادانه به انتخاب پوشش خود پرداخته اند و تن به حجاب اجباری نمی دهند است) چهره پلیس زن را مخدوش کرده تا شناسایی نشود.

در این جا این نکته قابل تامل است که آیا با این کار، خود رسانه های حکومتی هم معترف هستند که مجرمان واقعی کسانی اند که به حقوق فردی و انسانی افراد جامعه تعرض می کنند نه آنانی که در فصل گرما می خواهند پوشش راحتی داشته باشند؟

در واقع مجرم اصلی همان کسی است که هراس دارد تا چهره اش مشخص شود و نیاز به مخدوش شدن چهره اش دارد!

مگر سیاست شما عین دیانت تان نیست؟

bazgooftan — Thu, 12 Jun 2008 07:30:18 GMT

به بهانه ی این دو نوشته:

امام خمینی، سیاست مدار یا حقیقت مدار؟ / وبلاگ شخصی محمود احمدی نژاد

ندیدن هاله نور عجیب است / روزنامه کارگزاران

جای تعجب دارد آنانی که تا هر رویدادی رخ می دهد نا گهان فریاد بر می آوردند "سیاست ما عین دیانت ماست" و "ما پیروی خط امامیم" ناگهان در این ۳ تا ۴ سال اخیر شروع به خرده گیری به کسی می کنند که به واقع به صورت تمام و کمال سیاست را در دیانت معنا کرده و واقعیت عینی دین را به منصح ظهور گذاشته است.

آقایان شما چرا "هاله ی نور " را نمی بینید چرا "تجسم کلمه" را بر روی زمین مادی نمی بینید؟ چرا خدا را داخل در کارتان نمی بینید! دوستان اصلاح طلب دینی، روشنفکران دینی و هر چیز دیگری که پسوند دین را بر آن می نهید نمی توانید به راحتی از این واقعیت فرار کنید که سیاست اگر با دین بخواهد کامل اجرا شود چیزی جز دهه ۶۰ و اکنون نمی شود. و پدیده هایی جز احمدی نژاد را به بار نمی آورد!

اگر در آلمان اواسط قرن نوزده دیگر نقد دین به مثابه ی بنیاندین ترین نوع نقد به پایان رسیده بود اکنون در ایران ابتدای قرن ۲۱ تازه نقد دین آغاز شده است. اما نقد کنندگان واقعی نه در قامت سروش و مجتهد شبستری که در قامت احمدی نژاد و پور ازغندی ظهور کرده اند.

دین را به واقع وارد عرصه یسیاست کرده اند و دین جزئی از زندگی واقعی و روزمره ما شده است تا نتایج اش را به عینه ببینیم تا " هاله های نور" ما را فرا بگیرند! آری تا زمانی که خود انسان هاله ای از نور نشود و کل جهان گرد او نگردد باید هم انتظار داشت که سرتا سر زندگی ما را هاله های نور این چنینی در برگیرند.

اما به نظرم دوستان اصلاح طلب دینی و روشنفکران دینی و رسانه هی شان بهتر است به واقعیت تن در دهند واقعتی که همان در عبارت " سیاست ما عین دیانت ماست" هموار متجلی بوده است و اکنون عینیت یافته است!

لذت تصویر و نکوهش نوشته

bazgooftan — Tue, 10 Jun 2008 12:16:51 GMT

همیشه فکر می کردم که تصویر ها اموری هستند که برایم مطلوبیت کمتری نسبت به نوشته ها دارند. به واقع انسان در مقابل تصویر به ابژه ای منفعل تبدیل می گردد اما در مقابل نوشته و متن می توان نقش سوژه ای فعال را ایفا کند.

اما در چند وقت اخیر بیشتر ترجیح ام آن است که به تصاویر پناه ببرم به عکس ها و فیلم ها می خواهم درمقابل جهان پیرامون ام منفعل باشم که خیر در فعال بودن مان ندیده ایم!

فعلا نوشتنم نمی آید بیشتر دوست دارم فیلم نگاه کنم! راستی فیلم خوب چه پیشنهاد می دهید؟

مردانگی با ماژیک

bazgooftan — Thu, 29 May 2008 12:58:30 GMT

در شهری که همه چیز بر مبنای جنسیت آدم ها تقسیم شده است نمی توان حتی یک تابلوی تبلیغاتی را هم تحمل کرد تا زمانی که جنسیت سوژه ی آن تعیین نشده باشد. برای همین به ماژیک ها پناه می بریم.

از عطر انسانیتت یه کم رو ما هم بپاش

bazgooftan — Thu, 22 May 2008 16:16:18 GMT

در چند وقت اخیر موسیقی ایران با چند کار جالب توجه نوید آن را می دهد که لااقل در این شاخه از هنر مدرن شاهد پدیده هالی نوینی باشیم. آهنگ های محسن نامجو و گروه کیوسک و از آن ها مهم تر رشد سریع و وسیع موسیقی به اصطلاح زیر زمینی همه و همه دست به دست هم می دهند که افق های تازه ای را در جلوی خود ببینیم. گفتمان رسمی سلطه آمیز را در موسیقی به چالش بکشیم.

در این میان برخی از آهنگ ها ی رپ فارسی هم نقش آفرینی می کنند. با آن که متاسفانه بیشتر موسیقی رپ فارسی چندان قابل توجه نیست اما در میان آن تک کار های خوب را هم می توان دید.

البته من به شخصه رپ را سبکی می دانم که بیشر برای بیان اعتراض سیاه پوستان مناسب است اما در جهان امروزی مرزی وجود ندارد در موسیقی هم به همین شکل! پس می توان انتظار داشت در رپ فارسی هم تک کار های جالب مثل هیمن آهنگ " ما مرد نیستیم" را دیدی.

در این جا نمی خواهم و البته نمی توانم تحلیل وسیع، جدی و عمیقی از این آهنگ بدهم تنها به ذکر نکانی چند بسنده می کنم. به نظر می رسد که می توان این آهنگ را تنها بر اساس تکست خوبش تحلیل کرد چون موزیک و صدای خواننده چندان چیز خاصی برای بیان کردن ندارد مثل اکثر آهنگ های رپ دیگر که تکیه اصلی بر تکست می باشد.

در این آهنگ نیز ما شاهد روی کرد جالب توجه ای هستیم که می توان کلیت آن را به ۳ بخش تقسیم کرد:

۱- بخش اول که به نقد وضعیت و موقعیت زنان در جامعه ی ما می پردازد که بسیار درخشان آغاز می شود " مثل اون دختری که پردشو دوخته/ یا اونی که پول نداش تو آتیش سوخته" دقیقا از نقطه ی آغاز می کند که ریشه ی اکثر ستم های تاریخی بر جنس زن است! مسئله سکس!

در ادامه در مورد نقش زنان در جامعه ی ما به درستی اشاره دارد که متاسفانه آنان هیچ گاه چیزی جز چند "قابلمه و قوری" و یا "عروسک هیا" هم خوابه مردان نبوده اند و همواره به وسیله جهل و فقر و ترس و مذهب گرفتار اوهام و یک زندگی صوری هستنند!

به زیبایی مادرش را یا همان نماد زن جامعه ی ما را دعوت می کند که دنیای مادی را بچسبد و بی خیال بهشت دروغین شود! این جا است که وی آسمان را نقد می کند و به زمین می رسد و همین است که این بخش از تکست آهنگ را زیبا می سازد یک نقد این جهانی و زمینی از وافعیت موجود!

در ادامه به خفت وکلفت بودن زنان و باج دادن آنان به مردان اشاره دارد و این بخش را با عبارتی که به واقع اوج تکست است به پایان می برد: " بوی سیلی و شلاق می دی خانوم/ تا کی به مردا می خوای باج بدی خانوم"

۲- بخش دوم این آهنگ با عبارت " ما که از مردی، مردیم خانوم" آغاز می شود. در این جا نیز به نقد موقعیت مردان در جامعه ایران می پردازد . با آن که رگه های از یک حس نوستالژیک خام و نادرست در مورد مردانگی و غیرت و نماد هایش در فرهنگ عامه مثل رستم در آن وجود دارد.

اما این بخش نیزبا به چالش کشیدن مردانگی در جامعه ایران که در قالب " سرتیپ های سپاه سهام دار در دبی" تا " اراذل و اوباش آفتابه به گردن" تا " پوپر و کانت خونای تازه فرنگی شده مثل گنجی" تا "برندگان جوایز کن مثل کیا رستمی " تا "دلقک های تلویزیونی مثل مهران مدیری" و.... تبلور یافته است، نقطه ی درخشان دیگری در این آهنگ است که لبحند های تلخی را بر لب مخاطب می نشاند و البته وی را به فکر کردن وادار می سازد.

در این بخش شاهد آن هستیم که مردانگی از مفهوم خالی است. تنها تبدیل به چند گزاره خنده آور شده است مثل" یک کلاژ" به ما مردانی را در تابلو جامعه نشان می دهد که تنها باید به شان نیشخند بزنیم و البته در خلوت به حال شان و حال مان گریه کنیم.

۳- اما چند گزاره در این تکست وجود دارد که به نظرم نبودشان بهتر بود چون بودن شان به پیام اصلی جریان ربطی نداد و البته بعضا ضربه هم می زند. البته این امر تنها در این موزیک نیست که خودنمایی می کند، در میان بسیاری از انسان های جامعه ی ما که به وضع موجود معترض هستند، متاسفانه هنوز رگه هایی از این نوع نگاه که خود بخش اصلی قوام دهنده ی این وضعیت نا مطلوب است وجود دارد. در برخی از ابیات این آهنگ ما گزاره هایی را می بینیم که نشان گر یک نوع ناسیونالیسم خام و کودکانه است که البته در بیشتر رژ های فارسی هم همیشه تکرار شده است.

در این جا نمی خواهم از منظر یک نقد سیاسی، ایدئولوژیک و مفهوم شناختی به ناسیونالیسم بپردازم تنها به ذکر این نکته اکتفا می کنم که به نظر می رسد، یکی از مقوله هایی که عامل اصلی تبعیض بر ضد زنان و تسلط گفتمان مردسالارانه در طول تاریخ بوده همین ناسیونالیسم است.

پس در این آهنگ اگر قرار است که به مردسالاری اعتراض شود و وضعیت زنان را به نقد کشید به نظرم نه تنها نباید هیچ گزاره مثبتی برای ناسیونالیسم و نماد هایش مثل رستم، خلیج فارس و... قائل شویم بلکه باید ان ها را به نقد کشید. البته این نکته را هم در نشظر بگیرید که ما در این وادی تازه در آغاز راهیم و همین که رستم و شاخنامه را از تقدس دروغینی که دارد خاک می خورد بیرون کشیده ایم و در آهنگ های رپ از آن استفاده می کنیم سر آغاز نقد گذشته شرم آورمان است.

در واقع همان طوری که دیگر نمی توان به زور هرمونتیک و پوپر تعبیر امروزی و سکولاریستی از قرآن و اسلام در مورد زنان داد. به زور هر حس نوستالژیک هم نمی توان از رستم مرد مطلوب ساخت و شاهنامه را از خاک خوردن در تافچه نجات داد. پس بهتر است که بگذاریم رستم هایمان بشوند سرداران سپاه و کراک شان را بکشند!

در پایان به نظرم این آهنگ با وجود برخی از کم و کاستی هایش بسیار جذاب و تکان دهنده بود و به احتمال قوی اگر خوب بخش شود می تواند با خیل عظیمی از محاطبان ارتباط گیری کند به نظرم نسل جوان معترض جامعه ی ما راه جدیدی برای بیان اعتراض اش و البته سعی برای تغییر این وضعیت موجود نا مطلوب برگزیده است که به مراتب از راه های نخ نما شده و بی تاثیر و شعار گونه تاثیر گذار تر است. همین ۲ تا ۳ دقیقه آهنگ " ما مرد نیستیم" به نظرم از هزاران صفحه بیاینه ما محکوم می کنیم ها و..... تاثیرش برای بیان وضعیت زنان جامعه ی ما بیشتر بود. پس ما هم می گوییم ما مرد نیستیم و البته مردیم از مردی لااقل شما ها زن باشید و البته کاری کنید همه با هم انسان شویم و از عطر انسایت مان به یک دیگر بپاشیم!